அமைவிடம்:

திருவாரூர் மாவட்டத்தில் திருவண்டுதுறை எனுமிடத்தில் அமைந்துள்ளது.

தலவரலாறு:

பிருங்கி முனிவர் சிவபெருமானின் தீவிர பக்தர். மற்ற அனைத்து கடவுள்களைத் தவிர்த்து சிவனை மட்டுமே வழிபட்டார், இது பார்வதியை வருத்தப்படுத்தியது, இதைப் பார்த்த பார்வதி, சிவபெருமானிடம் பிரார்த்தனை செய்து, அர்த்தநாரீஸ்வரரை உருவாக்கி, பாதியாக மாறினாள். இதனைக் கண்ட முனிவர் தேனீயாக உருவெடுத்து நடுவில் துளை போட்டு சுற்றி வந்து வணங்கினார்.இதனால் வருத்தமுற்ற தேவி. முனிவரை எப்போதும் தேனீயாக இருக்கும்படி சபித்தாள். தன் தவறை உணர்ந்த முனிவருக்கு.

அன்னை பார்வதி அவரை ஆசீர்வதித்து, தானும் இறைவனும் பிரிக்க முடியாதவர்கள் என்றுகூறி, இரட்சிப்பைப் பெற இருவரையும் பிரார்த்தனை செய்யும்படியும்
அறிவுறுத்தினாள். பிருங்கி தேனீயாக உள்ளே தங்கியதால், இறைவனுக்கு வண்டுறைநாதர் அல்லது வண்டுதுறைநாதர் என்று பெயர் ஏற்பட்டது.

தலசிறப்புகள்:

மூலவர்: வண்டுறைநாதர், வெண்டுறைநாதர், பிரமபுரீசர், பிரமரேஸ்வரர், மதுவனேஸ்வரர்.
தாயார்: வேனெடுங்கண்ணி,வேல்நெடுங்கண்ணி, பிரகதாம்பாள், சத்யதாயதாட்சியம்மை.
தலவிருட்சம்: வில்வம், தீர்த்தமாக பிரம்ம தீர்த்தம் உள்ளது.
சம்பந்தரின் பாடல் பெற்ற தலம்.

இங்குள்ள இறைவன் ஒரு சுயம்பு மூர்த்தி. சிவபூசையின் பலனை உலகுக்குக் காட்ட விஷ்ணு பகவான் இங்கு வேண்டினார். பிரம்மா தனது படைப்புக் கலையின் மீதான தடையை நீக்க இங்கு வேண்டிக்கொண்டார்.

ஹரிச்சந்திரா மற்றும் தியாகசோழன் (முசுகுந்த சக்கரவர்த்தியின் மகன்) உள்ளிட்ட பல்வேறு மன்னர்கள் இங்கு பிரார்த்தனை செய்ததாக கூறப்படுகிறது.

நங்கை என்ற பெண் முனிவர், இங்குள்ள தூசித் துகள்களை லிங்கங்களாகக் கண்டு, வடக்குத் திசையைப் பார்த்துப் பிரார்த்தனை செய்தாள். இதனால் இக்கோவிலில் உள்ள நந்தி வடக்கு நோக்கி உள்ளது. இன்றும் கருவறையில் உள்ள கோமுகத்தில் காதுகளை வைத்தால் தேனீயின் ஓசை கேட்கும் என்று கூறப்படுகிறது.

மேற்கு கோஷ்டத்தில், லிங்கோத்பவருக்குப் பதிலாக, ரிஷப வாகனத்தில் அர்த்தநாரீஸ்வரரின் முற்றிலும் அற்புதமான மற்றும் சிக்கலான செதுக்கப்பட்ட கல் சிலை உள்ளது. இதேபோல், வடக்கு கோஷ்டத்தில் உள்ள பிட்சாடனர் வெறுமனே பிரமிக்க வைக்கிறார். இங்கு பிருங்கி முனிவர் சமாதி கருவறையில் உள்ளது.
பில்லி, சூனியம், ஏவல், தொழில் தடங்கல்கள் நீங்க இங்கு வழிபட்டுப் பலனடைகிறார்கள்.

சிவார்ப்பணம்

ஆக்கம்: திரு நாகரத்தினம் புஸ்பநாதன்